Święconka
Z Wikipedii
Święconka (w niektórych regionach Polski – święcone) – nazwa pokarmów święconych w Kościele katolickim i prawosławnym w Wielką Sobotę. Święcone oznacza również uroczyste śniadanie wielkanocne.
Święcenie potraw w Wielką Sobotę niegdyś odbywało się na dworach szlacheckich, ponieważ poświęcone musiało być wszystko, co miało znaleźć się na świątecznym stole. Czynność ta jednak zajmowała zbyt wiele czasu proboszczom, biskupi stopniowo wprowadzili zakaz święcenia pokarmów w domach i zwyczaj ten przenieśli do kościoła. Jeszcze w okresie międzywojennym ubiegłego wieku w wiejskich parafiach przywożono w koszach, do poświęcenia, całość pokarmów przeznaczonych na śniadanie wielkanocne.[1] Obecnie w wielu miastach powstał nowy zwyczaj święcenia: nie wewnątrz, a przed kościołem, gdzie na wystawionych stołach na czas obrzędu wierni pozostawiają koszyki.
W obecnych czasach pokarmy mogą święcić kapłani, diakon, akolici oraz lektorzy (za zgodą biskupa ordynariusza).
W koszyczku wielkanocnym nie może przede wszystkim zabraknąć jajek (symboli nowego życia), w postaci kolorowych pisanek, kraszanek; baranka (dawniej formowanego z masła (lub ciasta) w specjalnych formach, później cukrowego i z chorągiewką z napisem Alleluja, obecnie często z czekolady), a symbolizującego umęczonego Chrystusa; soli (która miała chronić przed zepsuciem). Poświęcić należy również: chleb, wędlinę, chrzan, pieprz, ciasta świąteczne. Koszyczek, najczęściej z wikliny, przystraja się listkami bukszpanu.
Na stole wielkanocnym obok mięs i ciast stawia się koszyk ze święconką. Śniadanie wielkanocne rozpoczyna zwyczaj dzielenia się poświęconym jajkiem, podobny w swej formie i symbolice do bożonarodzeniowego łamania się opłatkiem.
Dawny zwyczaj na wsiach nakazywał, aby wracając ze święconym obejść dom trzy razy, zgodnie ze wskazówkami zegara, co miało wypędzić złe moce z gospodarstwa. W zamożnych domach na stole znajdowało się pieczone prosię, często z pisanką w pysku. Obok stały półmiski z mięsiwem, szynką, kiełbasą oraz ciasta. Głównym ciastem wielkanocnym do dzisiaj pozostała babka drożdżowa, tzw. baba wielkanocna. Popularne są również mazurki.
Według badań CBOS (2000) w zwyczaju święcenia pokarmów w Wielką Sobotę uczestniczy 95% obywateli Polski.[2]
Poza Polską z obyczajem tym możemy się jeszcze spotkać na Słowacji i w tej części Śląska Cieszyńskiego, która jest zamieszkana przez Polaków, a także wśród polskich emigrantów.
[edytuj] Przypisy
- ↑ (świadectwo księdza Piotra Karczewskiego, dziekana małogoskiego)
- ↑ Komunikat CBOS Wielki Post i Wielkanoc w rodzinach, 2000, oprac. Bogna Wciórka
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59
| Droga Mleczna obraca się szybciej niż sądzono |
|
Nasza Droga Mleczna obraca się szybciej i ma znacznie większą masę niż sądzono dotychczas.
|
| USA: więcej chorych na choroby przewlekłe |
|
Coraz więcej Amerykanów cierpi na choroby przewlekłe, jak cukrzyca czy nadciśnienie, chorując jednocześnie na ponad trzy choroby tego typu. Powoduje to coraz większe wydatki prywatne na leczenie - wynika z opublikowanych badań.
|
| Powstanie gigantyczny rezerwat morski |
|
Rząd Stanów Zjednoczonych zapowiedział utworzenie jednego z największych na świecie morskich rezerwatów przyrody. Pod ochroną znajdą się amerykańskie terytoria na Oceanie Spokojnym.
|
| Nowe fakty o naszej galaktyce |
|
Nasza galaktyka kręci się znacznie szybciej i ma znacznie większą masę niż do tej pory przypuszczano. Wskazują na to najnowsze badania naukowców z USA.
|
| Marsjańskie skały świadczą o możliwości życia? |
|
Obecność (na powierzchni Marsa) skał zawierających węglan magnezu, odkrytych niedawno przez sondę Mars Reconnaissance Orbiter sugeruje, iż w przeszłości na Czerwonej Planecie istniały warunki pozwalające na powstanie życia podobnego do ziemskiego, donosi "Science".
|