Szafran spiski - Wiki

Szafran spiski

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Szafran spiski
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa jednoliścienne
Rząd kosaćcowce
Rodzina kosaćcowate
Rodzaj szafran
Gatunek szafran spiski
Nazwa systematyczna
Crocus scepusiensis
(Rehm. et Woł.) Borbás
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Gatunek pod ochroną
Kwitnące szafrany spiskie na Turbaczu

Szafran spiski, krokus tatrzański (Crocus scepusiensis (Rehm. et Woł.) Borbás) – gatunek rośliny należący do rodziny kosaćcowatych.

Spis treści

[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne

Występuje w Karpatach Zachodnich. W Polsce szafran spiski najliczniej występuje w Tatrach i na Wziesieniu Gubałowskim. Występuje także na Pilsku (Pasmo Babiogórskie), na Wielkiej Raczy (Beskid Żywiecki) i na Leskowcu (Beskid Mały). Poza górami można go spotkać w okolicach, Bochni, Brzeska oraz w Kotlinie Sandomierskiej[1].

[edytuj] Systematyka

Gatunek o niejasnej przynależności systematycznej.[2] Przez część opracowań ujmowany jako takson w randze gatunku.[3] Często włączany do szafranu wiosennego i wtedy nazwa naukowa Crocus scepusiensis traktowana jest jako synonim Crocus vernus (L.) Hill oraz synonim Crocus neapolitanus (Ker-Gawl.) Hegi., który z kolei bywa traktowany jako odmiana szafranu wiosennego (Crocus vernus var. neapolitanus Ker-Gawl.)[4].

[edytuj] Morfologia

Liście
2–4 odziomkowe, wąskolancetowate, o długości do 20 cm, lśniące i z białym paskiem przez środek liścia.
Kwiaty
Pojedynczy kwiat na szczycie bezlistnego pędu (kwiat pojawia się bowiem przed rozwojem liści). Kwiat duży, fioletowo-liliowy, o 6 płatkach korony. Słupek jaskrawopomarańczowy, z szyjką o 3 znamionach. Gardziel kwiatu owłosiona. Znamię szafranu zawiera pomarańczowy barwnik - jest to glikozyd protokrocyna. 3 duże, żółte pręciki.
Owoce
3-komorowa torebka zawierająca żółtawe nasiona.

[edytuj] Biologia i ekologia

  • Bylina, geofit. Kwitnie od marca do kwietnia.
  • Bardzo długi kielich kwiatu szafranu spiskiego wyrasta bezpośrednio z ziemi, a zalążnia tkwi w glebie. Podczas dojrzewania nasion szypułka kwiatu rośnie, tak, że nasiona wysuwają się ponad glebę. Prtzy niekorzystnych warunkach pogodowych kwiaty zamykają się.
  • Krokusy kwitną tak wczesną wiosną, że często w czasie ich kwitnienia spada śnieg. Niezapylone kwiaty zwijają się wówczas ciasno w pąki i rozwijają ponownie, gdy stopnieje śnieg. Czasami nawet przebijają śnieg wydzielanym ciepłem i kwitną w śniegu. Zapylone kwiaty po zasypaniu śniegiem marnieją, ale zalążki w zalążni rozwijają się i dojrzewają w nasiona [5].
  • Nasiona awierają elajosom i są rozsiewane przez mrówki (myrmekochoria)[1]
  • Siedlisko: łąki, hale, gatunek charakterystyczny dla koszonych lub wypasanych łąk. Często tworzy bardzo liczne zbiorowiska, całe łany (słynie z tego zwłaszcza Polana Chochołowska). W Tatrach sięga do 1600 m n.p.m., głównie jednak rośnie na polanach w reglu dolnym.
  • W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Polygono-Trisetion[6].

[edytuj] Zagrożenia i ochrona

W Polsce gatunek objęty jest ścisłą ochroną. Zagrożeniem dla gatunku jest zmiana jego naturalnych siedlisk: zaorywanie łąk i pastwisk oraz zaprzestanie koszenia i wypasania łąk. Duża liczba stanowisk jest dobrze chroniona na obszarach parków narodowych[1].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2. 
  2. ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6. 
  3. ↑ Mirek, Zbigniew,Piękoś-Mirkowa, Halina,Zając, Adam i Zając, Maria: Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. 9 lutego 1998. [dostęp 3 maja 2007].
  4. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999. Systematyka rodzaju szafran wg Reveala. [dostęp 3 maja 2007].
  5. ↑ Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4. 
  6. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4. 

[edytuj] Zobacz też


Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59

tvp.info: w przyszłym tygodniu pierwsza rekonstrukcja rządu
Michał Boni zostanie konstytucyjnym ministrem, a Zbigniew Derdziuk odejdzie z rządu - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. W przyszłym tygodniu, przy okazji pierwszej rekonstrukcji rządu Donalda Tuska, dojdzie też prawdopodobnie do spotkania prezydenta i premiera w sprawie kryzysu energetycznego.
Łódzkie: kolejne ofiary mrozu
Do 10 wzrosła liczba ofiar zimy w województwie łódzkim. W ciągu ostatniej doby z wychłodzenia zmarły dwie osoby - poinformował Piotr Kryźba z komendy wojewódzkiej policji w Łodzi.
Abp Kowalczyk: to oczywiste, że byłem przedmiotem zainteresowania SB
W Watykanie kierowałem Departamentem Sekcji Polskiej i wszystkie rzeczy, które Ojciec Święty przekazywał władzom Polski lub od nich przyjmował, przychodziły do mnie i to oczywiste, że byłem przedmiotem szczególnego zainteresowania służby bezpieczeństwa - powiedział nuncjusz apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk.
Strażacy przypominają: czujka pożarowa może uratować życie
Czujka pożarowa może uratować życie - przypominają strażacy. W Białymstoku nocą takie urządzenie podłączone do instalacji alarmowej domu uruchomiło system powiadamiania firmy ochroniarskiej, a patrol zdążył obudzić śpiącą kobietę.
Nowak: Polska powinna zachować wstrzemięźliwość
Szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak ocenia, że Polska powinna zachować wstrzemięźliwość w rosyjsko-ukraińskim konflikcie gazowym, a w pierwszej kolejności dążyć do przywrócenia dostaw gazu do krajów UE.
Linki: Strona gwna