Wiatr halny
Z Wikipedii
Wiatr halny - wiatr typu fenowego, wiejący w południowej Polsce, w Karpatach i Sudetach. Najgwałtowniejsze wiatry tego typu wieją na Podhalu, gdzie opadają ze szczytów Tatr. Jest to ciepły, suchy i porywisty wiatr, wiejący ku dolinom. Niekiedy przynosi znaczne zniszczenia: zrywa dachy, niszczy lasy (tworząc wiatrołomy). Może mieć wpływ na samopoczucie (bezsenność, bóle głowy itp.). Wiatr halny dociera m.in. do Krakowa oraz miast aglomeracji górnośląskiej.
Spis treści |
[edytuj] Uwarunkowania
Halny powstaje na skutek różnic ciśnienia pomiędzy jedną a drugą stroną grzbietu górskiego, kiedy po stronie południowej występuje układ wysokiego ciśnienia, a po stronie północnej układ niskiego ciśnienia.
Różnica ciśnień musi być na tyle duża, aby powietrze zalegające po stronie południowej mogło wznosić się i przekroczyć grzbiet górski. Poza tym, wysokość grzbietu górskiego lub wilgotność powietrza również musi być odpowiednio duża, aby mogło dojść do skroplenia pary wodnej. Wiatr halny najczęściej występuje w październiku i listopadzie, nieco rzadziej w lutym i marcu.
[edytuj] Przebieg
Po dowietrznej stronie grzbietu górskiego powietrze unosi się wzdłuż stoku ochłądzając się zgodnie z gradientem wilgotnoadiabatycznym (0,6°C/100m) oraz pozbywając się pary wodnej. Następuje kondensacja pary wodnej, rozbudowują się chmury z których powstaje opad atmosferyczny, często bardzo obfity. Nad górami tworzy się charakterystyczny, biały wał chmur (tzw. mur halny).
Po stronie zawietrznej powietrze opada ocieplając się zgodnie z gradientem suchoadiabatycznym (1°C/100m), następuje spadek wilgotności względnej. Dzięki temu w kierunku dolin wieje ciepły, suchy i silny wiatr halny, który w porywach osiąga nawet 60 m/s. Największą prędkość (86 m/s, czyli ok. 300 km/h) zanotowano w maju 1968 roku.
[edytuj] Skutki
Halny ma duże znaczenie klimatyczne: powoduje podwyższenie temperatury powietrza, powstawanie posuch, a zimą szybki zanik pokrywy śnieżnej. Jesienią przyspiesza dojrzewanie nasion i zbóż. Często prowadzi do znacznych strat w drzewostanie.
Halny nie pozostaje bez wpływu na zdrowie i samopoczucie człowieka. Pod jego wpływem, na skutek gwałtownych zmian ciśnienia powietrza, pogarsza się stan zdrowia osób ze schorzeniami serca, układu krążenia oraz cierpiących na depresję.
[edytuj] Bibliografia
- Jackowski A., 2006, Encyklopedia szkolna. Geografia, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków, ISBN 83-7389-845-X.
- Woś A., 2006, Meteorologia dla geografów, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, ISBN 83-232-1654-1.
[edytuj] Zobacz też
Inne wiatry:
Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59
| "FTD": KE obawia się o system gazociągów na Ukrainie |
|
Eksperci Komisji Europejskiej obawiają się poważnego uszkodzenia systemu gazociągów biegnących przez Ukrainę wskutek wstrzymania przesyłu gazu - podaje w czwartek niemiecki dziennik "Financial Times Deutschland".
|
| Kursy rubla i ukraińskiej hrywny w górę po wznowieniu rozmów o gazie |
|
Rosyjski rubel umocnił się w czwartek najmocniej do 5 dni wobec euro. Zyskała też ukraińska hrywna po wznowieniu rozmów rosyjsko-ukraińskich na temat sporu o dostawach gazu - podają dealerzy.
|
| Wchodzi w życie ustawa o emeryturach kapitałowych |
|
Dziś wchodzi w życie ustawa o emeryturach kapitałowych umożliwiająca wypłatę świadczeń z uwzględnieniem środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych.
|
| Oczekiwana duża zmienność na PLN; dług stabilny |
|
Analitycy spodziewają się, że czwartek, a także kolejne dni mogą nadal cechować się dużą zmiennością kursu złotego. Po udanej aukcji obligacji w środę i przy braku kolejnych bezpośrednich impulsów do większych spadków rentowności, dług powinien pozostać stabilny.
|
| Węgry: złagodzono ograniczenia w zużyciu gazu dla dużych odbiorców |
|
Węgry złagodziły ograniczenia na zużycie gazu przez niektórych dużych odbiorców przemysłowych od godz. 9.30 w czwartek - poinformowała spółka przesyłu gazu Foeldgazszallito Zrt (FGSZ).
|