Wielkanoc – Wiki

Wielkanoc

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy święta chrześcijańskiego. Zobacz też: miejscowość o tej nazwie, a także: Wyspa Wielkanocna.
Wielkanoc
Resurrection.JPG
Zmartwychwstanie Chrystusa,
Piero della Francesca, XV wiek
Dzień ruchome
Typ święta chrześcijańskie
uroczystość liturgiczna
Podobne święta Pesach
Pisanki z Wołynia
Pisanki z Kraslic
Pisanki
Pisanki, baranek i zajączek
Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związanych z tematem:
Wielkanoc
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Wielkanocy
Wikisłownik
Zobacz hasło Wielkanoc w Wikisłowniku
Wikiźródła
Zobacz w Wikiźródłach tekst
"Tablice świąt ruchomych"

Wielkanoc, Pascha, Niedziela Wielkanocna — najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa[1]. Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). W chrześcijaństwie wprawdzie każda niedziela jest pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Niedziela Zmartwychwstania jest z nich najbardziej uroczysta.

Podczas soboru nicejskiego w 325 roku ustalono, że będzie się ją obchodzić w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Ta skomplikowana zasada jest w istocie przełożeniem na solarny w swej naturze kalendarz juliański konkretnej daty 14 nisan z religijnego kalendarza hebrajskiego, który jest kalendarzem lunarno-solarnym. Data 14 nisan wyznacza w kalendarzu hebrajskim początek święta Paschy, wokół którego działy się wydarzenia zbawcze. Wielkanoc jest więc świętem ruchomym: może wypaść najwcześniej 22 marca, zaś najpóźniej 25 kwietnia. Z datą Wielkanocy powiązany jest termin większości ruchomych świąt ogólnochrześcijańskich i katolickich, m.in.: Środa Popielcowa, Wielki Post, Triduum Paschalne, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Boże Ciało i inne. Po wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego znów pojawiły się odmienności: w prawosławiu Wielkanoc obchodzi się bowiem zgodnie z kalendarzem juliańskim.

Ostatnio niektóre środowiska chrześcijańskie postulują ustanowienie Wielkanocy, jako święta niezależnego od faz księżyca. Między innymi proponuje się obchodzenie Wielkanocy zawsze w drugą niedzielę kwietnia, czyli pomiędzy 9. a 15. Inna opcja to propozycja utrzymywania siedmiu niedziel pomiędzy Świętem Trzech Króli a Środą Popielcową. Daje ona również termin pomiędzy 9 a 15 kwietnia z wyjątkiem roku przestępnego, w którym Wielkanoc przypadłaby na 7 kwietnia.

Własny sposób ustalania daty Wielkanocy stosowano we wczesnym średniowieczu w Kościele iroszkockim i Kościele starobrytyjskim.

Wielka Niedziela jest pierwszym dniem wielkanocnego okresu świątecznego zwanego oktawą wielkanocną. Okres Wielkanocny rozpoczyna się wigilią wielkanocną. Czas wielkanocnej radości trwa w liturgii 50 dni i kończy się niedzielą Zesłania Ducha Świętego. W 40. dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa[2].

Z obchodami świąt wielkanocnych związanych jest wiele zwyczajów ludowych (z których część wywodzi się ze starosłowiańskiego święta Jarego): śniadanie wielkanocne, pisanki, święcone, śmigus-dyngus, dziady śmigustne, Rękawka, Emaus, walatka, z kurkiem po dyngusie, Siuda Baba, wieszanie Judasza, pogrzeb żuru i śledzia, pucheroki, palma wielkanocna, Jezusek Palmowy.

Spis treści

[edytuj] Obchody Wielkanocy w kościołach protestanckich

Wierni Kościołów wyrastających z nurtu Reformacji spotykają się na uroczystych nabożeństwach, aby cieszyć się z pamiątki zmartwychwstania Jezusa, aby wspólnie wielbić Boga, czytać i rozważać jego słowo zapisane w Piśmie Świętym. Dzień ten jest dniem radości i śpiewu, w zależności od Kościoła różnie celebrowany, jednak wszędzie mający radosny i podniosły charakter.

[edytuj] Wyznaczanie daty Wielkanocy w danym roku

Daty Wielkanocy
1982–2022
Według kalendarza Gregoriańskiego
Rok Zachód Wschód
1982 Kwiecień 11 Kwiecień 18
1983 Kwiecień 3 Maj 8
1984 Kwiecień 22
1985 Kwiecień 7 Kwiecień 14
1986 Marzec 30 Maj 4
1987 Kwiecień 19
1988 Kwiecień 3 Kwiecień 10
1989 Marzec 26 Kwiecień 30
1990 Kwiecień 15
1991 Marzec 31 Kwiecień 7
1992 Kwiecień 19 Kwiecień 26
1993 Kwiecień 11 Kwiecień 18
1994 Kwiecień 3 Maj 1
1995 Kwiecień 16 Kwiecień 23
1996 Kwiecień 7 Kwiecień 14
1997 Marzec 30 Kwiecień 27
1998 Kwiecień 12 Kwiecień 19
1999 Kwiecień 4 Kwiecień 11
2000 Kwiecień 23 Kwiecień 30
2001 Kwiecień 15
2002 Marzec 31 Maj 5
2003 Kwiecień 20 Kwiecień 27
2004 Kwiecień 11
2005 Marzec 27 Maj 1
2006 Kwiecień 16 Kwiecień 23
2007 Kwiecień 8
2008 Marzec 23 Kwiecień 27
2009 Kwiecień 12 Kwiecień 19
2010 Kwiecień 4
2011 Kwiecień 24
2012 Kwiecień 8 Kwiecień 15
2013 Marzec 31 Maj 5
2014 Kwiecień 20
2015 Kwiecień 5 Kwiecień 12
2016 Marzec 27 Maj 1
2017 Kwiecień 16
2018 Kwiecień 1 Kwiecień 8
2019 Kwiecień 21 Kwiecień 28
2020 Kwiecień 12 Kwiecień 19
2021 Kwiecień 4 Maj 2
2022 Kwiecień 17 Kwiecień 24

Wielkanoc zawsze przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni Księżyca przypadającej po równonocy wiosennej.

[edytuj] Algorytmy

Według kalendarza gregoriańskiego w bieżącym roku Wielkanoc wypada 4 kwietnia 2010.

Według kalendarza juliańskiego w bieżącym roku Wielkanoc wypada 22 marca 2010 (data juliańska; dla uzyskania daty gregoriańskiej należy dodać 13 dni).

Powyższe daty otrzymano metodą Meeusa/Jonesa/Butchera.

[edytuj] Metoda Gaussa

[edytuj] Dla kalendarza gregoriańskiego

Sposób obliczenia tej daty został podany przez niemieckiego matematyka C. F. Gaussa.

Do obliczeń potrzebne są dwie liczby A i B. Ich wartości odczytujemy z poniższej tabeli:

Lata A B Wyjątki (rok)
I rodzaju II rodzaju
33 - 1582 15 6 brak brak
1583 - 1699 22 2 1609 brak
1700 - 1799 23 3 brak brak
1800 - 1899 23 4 brak brak
1900 - 2099 24 5 1981, 2076 1954, 2049
2100 - 2199 24 6 2133 2106
2200 - 2299 25 0 2201, 2296 brak
2300 - 2399 26 1 brak brak
2400 - 2499 25 1 2448 brak
2500 - 2599 26 2 brak brak
2600 - 2699 27 3 2668 brak
2700 - 2899 27 4 2725, 2820 brak
2900 - 2999 28 5 brak brak

Należy pamiętać, że do 1582 roku obowiązywał kalendarz juliański. Wartości A i B tyczą się więc w innych latach wyłącznie kalendarza gregoriańskiego.

Następnie należy wykonać 6 kroków:

  1. Dzielimy liczbę roku przez 19 i znajdujemy resztę a.
  2. Dzielimy liczbę roku przez 4 i znajdujemy resztę b.
  3. Dzielimy liczbę roku przez 7 i znajdujemy resztę c.
  4. Resztę a mnożymy przez 19, do iloczynu dodajemy liczbę A, sumę dzielimy przez 30 i znajdujemy resztę d.
  5. Dzielimy 2 x b + 4 x c + 6 x d + B przez 7 i znajdujemy resztę e.
  6. Sumę reszt d + e dodajemy do daty 22 marca i otrzymujemy datę Wielkanocy.

Jeżeli data wypadnie powyżej 31 marca, należy ją przeliczyć na odpowiedni dzień kwietnia. Można też sprawdzić, czy d + e < 10. Jeśli tak, to Wielkanoc jest (d + e + 22) marca. Jeśli nie, to (d + e - 9) kwietnia.

Od powyższej reguły istnieją wyjątki:

  • Wyjątek pierwszego rodzaju zachodzi, gdy d = 29 oraz e = 6, czyli Wielkanoc miałaby przypaść na dzień 26 kwietnia. Wtedy zawsze obchodzi się ją tydzień wcześniej, tzn. 19 kwietnia. Wypadek ten zaszedł w latach 1609 i 1981.
  • Wyjątek drugiego rodzaju zachodzi wtedy, gdy d = 28 oraz e = 6 i dzielenie 11A + 11 przez 30 daje resztę mniejszą od 19 (lub po prostu a > 10). Wówczas, według powyższego algorytmu, Wielkanoc ma przypaść 25 kwietnia, a obchodzona jest 18 kwietnia. Ten drugi wyjątek – jak pisał Gauss w 1807 r. – "dotychczas nie zaszedł i po raz pierwszy nastąpi dopiero w roku 1954".

Jak można było zauważyć, lata, w których występują dane wyjątki do roku 2999 podane są w powyższej tabeli współczynników A i B dla określonych przedziałów czasowych.

Przykładowo wyznaczymy datę Wielkanocy w roku 2008.

  • 2008 : 19 = 105 i reszta 13. a = 13.
  • 2008 : 4 = 502 i reszta 0. b = 0.
  • 2008 : 7 = 286 i reszta 6. c = 6.
  • (19 x a + A) : 30 → (19 x 13 + 24) : 30 = 271 : 30 = 9 i reszta 1. d = 1.
  • (2 x b + 4 x c + 6 x d + B) : 7 → (2 x 0 + 4 x 6 + 6 x 1 + 5) : 7 → 35 : 7 = 5 i reszta 0.
  • d + e + 22 → 1 + 0 + 22 = 23, to znaczy, że 23 marca – to data Wielkanocy w 2008 roku, według kalendarza gregoriańskiego.
[edytuj] Dla kalendarza juliańskiego

Jeśli chodzi o kalendarz juliański, to wystarczy zawsze brać za A 15, a za B 6.

Przykład dla 1928 roku:

  • 1928 : 19 = 101 i reszta 9. a = 9.
  • 1928 : 4 = 482 i reszta 0. b = 0.
  • 1928 : 7 = 275 i reszta 3. c = 3.
  • (19 x a + A) : 30 → (19 x 9 + 15) : 30 = 186 : 30 = 6 i reszta 6. d = 6.
  • (2 x b + 4 x c + 6 x d + B) : 7 → (2 x 0 + 4 x 3 + 6 x 6 + 6) : 7 = 54 : 7 = i reszta 5. e = 5.
  • d + e + 22 = 6 + 5 + 22 = 33.

Wielkanoc w roku 1928 według kalendarza juliańskiego wypadała więc 33 marca, czyli 2 kwietnia.

[edytuj] Metoda Meeusa/Jonesa/Butchera

[edytuj] Dla kalendarza gregoriańskiego

Ten sposób został przedstawiony przez Jeana Meeusa w jego książce Astronomical Algorithms w 1991 roku. Może być uznany za lepszy od tego poprzedniego, ponieważ nie wymaga żadnych cyfr dla określonego zakresu czasu i nie ma od niego wyjątków. Wystarczy podać dowolny rok.

I tak:

  1. Dzielimy liczbę roku na 19 i wyznaczamy resztę a.
  2. Dzielimy liczbę roku przez 100, wynik zaokrąglamy w dół (odcinamy część ułamkową) i otrzymujemy liczbę b.
  3. Dzielimy liczbę roku przez 100 i otrzymujemy resztę c.
  4. Liczymy: b : 4 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę d.
  5. Liczymy: b : 4 i wyznaczamy resztę e.
  6. Liczymy: (b + 8) : 25 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę f.
  7. Liczymy: (b - f + 1) : 3 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę g.
  8. Liczymy: (19 x a + b - d - g + 15) : 30 i wyznaczamy resztę h.
  9. Liczymy: c : 4 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy cyfrę i.
  10. Liczymy: c : 4 i wyznaczamy resztę k.
  11. Liczymy: (32 + 2 x e + 2 x i - h - k) : 7 i otrzymujemy resztę l.
  12. Liczymy: (a + 11 x h + 22 x l) : 451 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę m.
  13. Liczymy: (h + l - 7 x m + 114) : 31 i otrzymujemy resztę p.
  14. Dzień Wielkanocy = p + 1.
  15. Miesiąc = Zaokrąglenie w dół dzielenia (h + l - 7 x m + 114) przez 31.

Przykład dla roku 2012:

  • 2012 : 19 = 105 i reszta 17. a = 17.
  • 2012 : 100 = 20,12, w zaokrągleniu w dół 20. b = 20.
  • 2012 : 100 = 20 i reszta 12. c = 12.
  • b : 4 → 20 : 4 = 5, w zaokrągleniu w dół również 5. d = 5.
  • b : 4 → 20 : 4 = 5 i reszta 0. e = 0.
  • (b + 8) : 25 → (20 + 8) : 25 = 28 : 25 = 1,12, w zaokrągleniu w dół 1. f = 1.
  • (b - f + 1) : 3 → (20 - 1 + 1) : 3 = 20 : 3 = 6,(6), w zaokrągleniu w dół 6. g = 6.
  • (19 x a + b - d - g + 15) : 30 → (19 x 17 + 20 - 5 - 6 + 15) : 30 = 347 : 30 = 11 i reszta 17. h = 17.
  • c : 4 → 12 : 4 = 3, w zaokrągleniu w dół 3. i = 3.
  • c : 4 → 12 : 4 = 3 i reszta 0. k = 0.
  • (32 + 2 x e + 2 x i - h - k) : 7 → (32 + 2 x 0 + 2 x 3 - 17 - 0) : 7 = 21 : 7 = 3 i reszta 0. l = 0.
  • (a + 11 x h + 22 x l) : 451 → (17 + 11 x 17 + 22 x 0) : 451 = 204 : 451 = 0,(4523281596), w zaokrągleniu w dół 0. m = 0.
  • (h + l - 7 x m + 114) : 31 → (17 + 0 - 7 x 0 + 114) : 31 = 131 : 31 = 4 i reszta 7. p = 7.
  • Dzień to p + 1 → 7 + 1 = 8. Wielkanoc wypada więc ósmego.
  • Miesiąc to (h + l - 7 x m + 114) : 31 → (17 + 0 - 7 x 0 + 114) : 31 = 131 : 31 = 4,(225806451612903), w zaokrągleniu w dół 4. Wielkanoc jest więc w Kwietniu.

Wielkanoc w 2012 roku wypada więc 8 kwietnia (według kalendarza gregoriańskiego).

[edytuj] Dla kalendarza juliańskiego

Jean Meeus w swojej książce Astronomical Algorithms prezentuje także odpowiedni algorytm dla kalendarza juliańskiego.

Tak więc:

  1. Dzielimy liczbę roku przez 4 i otrzymujemy resztę a.
  2. Dzielimy liczbę roku przez 7 i otrzymujemy resztę b.
  3. Dzielimy liczbę roku przez 19 i otrzymujemy resztę c.
  4. Dzielimy (19 x c + 15) przez 30 i otrzymujemy resztę d.
  5. Dzielimy (2 x a + 4 x b - d + 34) przez 7 i otrzymujemy resztę e.
  6. Miesiąc = zaokrąglenie w dół (d + e + 114) : 31.
  7. Dzień = reszta z dzielenia (d + e + 114) przez 31 plus 1.

Przykład dla roku 2012:

  • 2012 : 4 = 503 i reszta 0. a = 0.
  • 2012 : 7 = 287 i reszta 3. b = 3.
  • 2012 : 19 = 105 i reszta 17. c = 17.
  • (19 x c + 15) : 30 → (19 x 17 + 15) : 30 = 338 : 30 = 11 i reszta 8. d = 8.
  • (2 x a + 4 x b - d + 34) : 7 → (2 x 0 + 4 x 3 - 8 + 34) : 7 = 38 : 7 = 5 i reszta 3. e = 3.
  • Miesiąc to (d + e + 114) : 31 → (8 + 3 + 114) : 31 = 125 : 31 = 4,(032258064516129), w zaokrągleniu w dół 4. Wielkanoc wypada więc w Kwietniu.
  • Dzień to reszta z (d + e + 114) : 31 plus 1 → (8 + 3 + 114) : 31 plus 1 → 125 : 31 plus 1 → 4 i reszta 1 plus 1 → 1 + 1 = 2. Wielkanoc jest więc drugiego.

Wielkanoc w roku 2012 według kalendarza juliańskiego wypada więc 2 kwietnia.

Przypisy

  1. ↑ W związku z tym, że nie można jednoznacznie ustalić, które wyznania można zaliczyć do wyznań chrześcijańskich (niemożność ustalenia jednorodnych kryteriów przez wszystkie wyznania uważające się za chrześcijańskie), stwierdzenie, czy wszystkie wyznania chrześcijańskie obchodzą to święto nie jest możliwe.
  2. ↑ Dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4 marca 2003 r. katolicy w Polsce od roku 2004 obchodzą święto Wniebowstąpienia w VII Niedzielę Wielkanocną (6 tygodni po Wielkanocy).

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
 
Wielki Tydzień
Zmartwychwstanie Chrystusa


Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59

Związkowcy w TVP: propozycje były szantażem
Prokuratura bada doniesienie związku zawodowego "Wizja" z TVP na temat nieuczciwych - zdaniem związkowców - propozycji dalszej współpracy z telewizją publiczną, jakie mieli otrzymać operatorzy i montażyści. Według związkowców z "Wizji" propozycje dla pracowników miały charakter szantażu.
Będzie więcej polskich piosenek w radiach
Najwięksi nadawcy radiowi przedstawili Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt zmian ustawy o radiofonii i telewizji w części dotyczącej nadawania utworów słownych i słowno-muzycznych w języku polskim.
Naczelna miesięcznika "Bluszcz" odchodzi
Joanna Laprus-Mikulska, dotychczasowa redaktor naczelna miesięcznika "Bluszcz" (Elipsa), rozstała się z redakcją.
Nowe programy klubowe w Planecie FM
Dziś Planeta FM Warszawa, Łódź i Kraków (Eurozet) wprowadza ramówkę, w której pojawią się cztery nowe programy klubowe: ”Nocturnal Groove” Shapeshifters, ”All Night Long” oraz ”Hot Mix” i ”Happy Hours na Planecie FM”.
Rosną premie motywacyjne w TVP
Pracownicy Telewizji Polskiej dostaną za sierpień dodatkowo do swoich podstawowych pensji 10 proc. premii – to więcej niż w poprzednim miesiącu, ale mniej niż postulują związkowcy.
Linki: Strona gwna